AB'de dijital platformlar: Airbnb'nin Yasal Statüsü Açıklandı

The classification of digital platforms has become a cornerstone legal issue in the twenties, particularly in sectors where traditional regulatory frameworks intersect with technological innovation. One of the most debated questions is whether platforms like Airbnb should be considered merely as "information society services" under Directive 2015/1535 or whether they should be subject to the national regulations governing real estate and hospitality services so to say they are end service providers. This distinction influences the obligations imposed on such platforms and the extent to which national authorities can regulate their operations.

AB düzenleyici çerçevesi

Directive 2015/1535 defines an "information society service" as one that is:

1. Ücretlendirme için sağlanmıştır,
2. Uzaktan,
3. Elektronik yollarla,
4. Bir alıcının bireysel talebi üzerine.

Genel olarak, AB Üye Devletleri, Avrupa Komisyonu'na bildirimde bulunmayı içeren özel bir prosedürü takip eden istisnai durumlar dışında, sağlayıcıların önceden yetkilendirilmesini veya lisanslanmasını gerektirmek de dahil olmak üzere, bu tür hizmetlere keyfi kısıtlamalar getiremez.

Buna karşılık, gayrimenkul kiralama veya ağırlama hizmetleri gibi bu sınıflandırmanın dışında kalan hizmetler, lisanslama, vergilendirme ve mülk kullanımını düzenleyen yerel yasalara uyum dahil olmak üzere ulusal düzenlemelere tabi olabilir. Bu gereklilikler AB içinde ülkeden ülkeye değişmektedir.

Airbnb davası: hukuki inceleme (C-390/18)

Aralık 2019'da Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) bu konuyu şu kararında ele almıştır Airbnb Ireland UC v. AHTOP (Dava C-390/18). Dava, Airbnb'nin emlakçılar için geçerli olan ulusal düzenlemelere tabi olması gerektiğini savunan bir Fransız turizm derneği olan AHTOP'un itirazından kaynaklanmıştır.

The CJEU ruled in favor of Airbnb, concluding that its primary service is to provide an "information society service" rather than a real estate service. The Court reached this conclusion based on several key factors:

1. Airbnb, dijital bir platform aracılığıyla ev sahipleri ve misafirler arasında bir aracı görevi görür.
2. Kira fiyatlarını belirlemez veya kira sözleşmeleri için belirli şartları zorunlu kılmaz. Nihai ürün bileşimine dahil değildir. 
3. Platformunda listelenen mülklerin sahibi veya yöneticisi değildir.
4. Temizlik, bakım veya resepsiyon gibi ağırlama hizmetlerini doğrudan sağlamaz.
5. Ev sahiplerinin yerel yasalara uyumun ötesinde özel yetki veya nitelikler almasını gerektirmez.

Based on these factors, the Court ruled that Airbnb's primary service is intermediation and it is distinct from the actual provision of rental accommodation and should be classified as an information society service. As a result, Airbnb benefits from the protections offered under Directive 2000/31 (e-Commerce Directive), which limits the ability of Member States to impose restrictive regulations without adhering to EU notification procedures.

Dijital platformlar için çıkarımlar

The CJEU's ruling has significant implications for digital platforms operating in the accommodation and service sectors. Unlike Uber, which was classified as a transportation service, not recognised as ISS due to its involvement in price and product formation and its control over drivers and fares, Airbnb does not exert similar control over property owners and rental conditions nor Airbnb does not control prices. Therefore, it was recognized as an intermediary rather than a provider of real estate services.

Ancak, bu karar evrensel olarak tüm platformlar için geçerli değildir. Sınıflandırma, aşağıdakiler de dahil olmak üzere belirli kriterlere bağlıdır:

1. Platformun hizmet sağlayıcılar üzerinde kontrol uygulayıp uygulamadığı (örneğin, fiyatları belirleme, koşulları dikte etme veya operasyonları yönetme).
2. Platformun eşleştirmenin ötesinde doğrudan temel hizmetler sunup sunmadığı (örneğin, varlık sahibi olmak, ulaşım sağlamak veya kiralık mülklerin bakımını yapmak).
3. Hizmet sağlayıcıların (örn. ana bilgisayarlar veya sürücüler) platform dışında bağımsız olarak çalışıp çalışamayacağı.
4. Hizmet sağlayıcının yürürlükteki mevzuatı (lisanslama, kayıt vb.) atlatmaya çalışıp çalışmadığı.

Mahkeme, şirketin ulaşım hizmetlerinin organize edilmesi ve sunulmasında temel bir rol oynadığının tespit edildiği Uber gibi diğer davalarda farklı kararlar vermiştir. Benzer şekilde Yıldız Taksi Uygulaması case, the CJEU examined a ride-hailing app's role and determined that it constitutes an information service or a transportation provider.

Thus, the legal classification of digital platforms is highly dependent on their operational model and level of control over service providers. The Airbnb case demonstrates that platforms functioning primarily as intermediaries, without setting prices or dictating key service conditions, can qualify as information society services under EU law. However, platforms that exert significant control over service provision - such as Uber - may be classified as service providers subject to stricter national regulations.